Página de portal - Indice según género literario
Leyendas - Cuentos - Cuentos con moraleja - Testimonios - Relatos históricos - Ensayo - Poesía
Historia breve de la literatura quechua
Ecuador llajtapi machu runas willanku ajinata:
Manchay manchay ñaupa pachaspi, nin, karqa uj may chhikan katari; kay millana kataritaj llojsimorqa uj Leokina nisqa qhochamanta.
Noqanchej runastataj kay katareqa wacharqa. Wisanmanta llojsimorqanku warmis. Ñaupajta qharis llojsimorqanku, chaymanta warmis.
Kay kataritaj yachacherqa runasman chajrasta ruayta, chaki llank’anatapis ruacherqa. Warmismantaj jaywarqa Mama Ninata, umanchasqasninmantataj runasqa qallarerqanku wayramantawan paramantawan jark’akuyta ch’ujllaspi.
Uj p’unchaytataj, uj mana allin runas, mana allinkunata ruasqankumanta, phiñacherqanku kataritaqa; chaymantataj ruasqanmanta phiñakuspa qallarerqa runasta wañuchiyta chajrasninkuta t’ustiyta venenoyoj kirusninwan may chhikan manchay kallpayoj chupanwan ima, mayqenchus lliuj lliujjinalla karqa. Ayllustaj chinkarqa, chay runastataj pikunachus mana katarimanta ayqerikorqankuchu, sonqo nanayta katareqa wañucherqa.
Chaymantataj chay runasqa qhochamanta mañarqanku, jark’ananta. Mama Leokinataj, wawasninta khuyaspa, yanapayta mañarqa phuyusmanta wayrasmantawan. Uj manchay phiña maqanaku karqa; qhochaj yakusnin ch’urkuyakuspa t’impusarqa uj millana qhapariywan; chaymantataj kinraykunasmanta jich’akuspa vallesta p’ujrustawan junt’arqa...
Uj p’unchaytataj, phiña mayuswan lasoswanjinalla, manchay jatun phiña mayuswanqa Mama Leokina watarqa jatarikoj t’ustej wawanta, kataritaqa, chaymantataj thañikuspa p’amparqa chay katarinta wiñaypaj watasqata qhochaj ukhu pampapi. Manaña ujtawan runasta mikhunmanchu nitaj llajtasninkuta ujtawan t’ustinmanchu nispa. Tukuy allinpi kausankuman, ayllustaj jallp’ata llank’ayta atinkuman llamp’u sonqoyojta, wauqesjinalla, uj tataj wawasninjinalla nispa.
Chayrayku runas qhochasman t’inkasta jaywaj kanku, "mama qhocha" nispa, imaraykuchus chay qhochas phurmuyta atinkuman, chanta millay sajra uywasta rikhurichinkuman ima.
Vocabulario
| millana | - terrible |
| chaki llank'ana | - arado de pie (sinón.: (quechua incáico) chaki tajlla) |
| umanchasqasninmanta | - lit.: de sus consejos; siguiendo sus consejos |
| phiñakuspa | - traduce "arrepentiendo" |
| venenoyoj | - venenoso (sinón.: jampiyoj) |
| ch'urkuyapuy | - encresparse |
| pujra | - hondonada |
| jatarikuy | - levantarse; sublevarse |
| allinpi kausay | - vivir en paz |
| t'inka | - regalo; aquí: ofrenda |
| phurmuy | - rebosarse, desbordarse |
fuente: Franklin Barriga Lopez - "Los mitos en la región andina: Ecuador." ("Leoquina.") 1984.
tijrarqa: Robert Beér.
yanaparqa: Delina Beér. 2005.